تأثير فن آوري اطلاعات و ارتباطات بر پيشرفت تحصيلي دانش آموزان سال سوم متوسطه
چكيده هدف این پژوهش بررسی تأثير فناوري اطلاعات و ارتباطات (ICT) بر پيشرفت تحصيلي دانش آموزان سال سوم متوسطه شهرستان خاش است. روش انجام پژوهش توصیفی از نوع پیمایشی بود و جامعه آماری کلیه دانش آموزان سال سوم متوسطه شهرستان خاش با جمعیت 1900 نفر در 35 واحد آموزشگاهی در سال تحصیلی 89-1388 بوده است. نمونه آماری 320 نفر از دانش آموزان است که به روش نمونه گیری تصادفی انتخاب شدند. در این تحقیق از دو ابزار گردآوری اطلاعات شامل روش کتابخانه ای و پرسشنامه محقق ساخته (حاوی 24 سؤال با طیف لیکرت) استفاده شده است. داده ها در دو سطح توصیفی (با استفاده از جدول های توزیع فراوانی، درصد فراوانی و ترسیم نمودار) و استنباطی (با استفاده از آزمون X2، U، K) تجزیه و تحلیل شدند. عمده ترین یافته های پژوهش این است که استفاده از فناوري اطلاعات و ارتباطات در افزايش انگيزه تحصيلي، ارتقاء مهارت پرسشگری، تقویت روحيه پژوهشي، افزایش نمرات درسي و در مجموع بر پيشرفت تحصيلي دانش آموزان سال سوم متوسطه در حد زیاد اثر گذار بوده است. و این اثر گذاری در بین دانش آموزان دختر و پسر با معدل و سنین و رشته های مختلف، یکسان بوده است. اما اثر بخشی آن در بین دانش آموزان هنرستانی و دبیرستانی متفاوت بوده است. واژگان كليدي: فناوري اطلاعات و ارتباطات ـ پيشرفت تحصيلي ـ اينترنت – اثرگذاری مقدمه قرن 21 قرن دانايي و انقلاب اطلاعات است. يعني تبديل جامعه صنعتي به جامعه اطلاعاتي و امروزه ثروتمندترين كشورها و جوامع انساني، آنهايي هستند كه بيشترين دانش و آگاهي و اطلاعات را در اختيار دارند و يقيناً راهبري آموزش و پرورش آينده به عهده فناوري اطلاعات و ارتباطات ICT خواهد بود. (نوروزي و ديگران،1387،ص10) با ورود فناوري اطلاعات و ارتباطات در حوزه هاي آموزش و برنامه درسي، مديريت كلاس به كلي متحول شد و با رويكردي پژوهش محور و دانش آموز محور انجام مي پذيرد مسئوليت معلم ديگر انباشتن و انتقال اطلاعات نيست، بلكه مسئوليتهاي گوناگونی بر عهده مي گيرد و بايد فردي چند مهارتي باشد. الگوي بسته، محدود و متمركز منابع آموزش و يادگيري سنتي هم به الگويي باز، غير متمركز، نامحدود و بري از محدوديت هاي زمان و مكان تبديل مي شود و نتايج بسيار راهبردي براي نظام آموزش و يادگيري را به ارمغان مي آورد. مطالب درسي بر گرفته از فناوري، ماهيتي چند بعدي و حركتي داشته و طراحان آن رويكردي فرايند ـ محور دارند نه محتوا ـ محور. در نگرش سنتي به اين موضوع، رويكرد معلم محوري اصل و اساس آموزش انساني است. ولي در نگرش نوين اساس تعليم و تربيت بر پايه دانش آموز محوري بنا نهاده شده است. (محمدي،1381،ص2) اين كه نظامهاي مبتني بر مواد به صورت تك محور در حال فرو پاشي است و روشهاي تربيتي بر اساس بهره گيري از ارزشهاي متقابل يادگيري برحسب سيستم هاي ارتباطي نوين و چهارچوب ديداري، شنيداري پي يافته، موضوعي غير قابل انكار است. ناكار آمدي روشهاي سنتي آموزش در عصر حاضر امري پذيرفته شده است و كاربرد فناوريهاي رايانه و اطلاعات جهت بهبود كمي و كيفي فرآيند آموزش اجتناب ناپذير مي باشد. (يزدچي،1385،ص4) پيشرفت تحصيلي يكي از اركان مهم آموزشي است و طبعاً بايد متناسب با عصر اطلاعات، متحول شود. با بررسي آمار و اطلاعات موجود در مورد ميزان گسترش فناوري اطلاعات و ارتباطات ICT در آموزش و پرورش كشورهاي جهان در مي يابيم كه در بسياري از كشورها از جمله كشورهاي توسعه يافته و در حال توسعه، براي تجهيز مدارس با امكانات گوناگون همچون رايانه و اينترنت، برنامه هاي جامعي مدون شده است و دير زماني است كه توجه خاصي به نقش ابزارهاي فن آوري اطلاعات در برنامه هاي درسي خود داشته اند و هزينه قابل توجهي را در امر بكارگيري ابزارهاي مناسب در آموزش صرف كرده اند. ابداع روشهاي جديد آموزشي، بهره گيري از رايانه در كلاسهاي درس، بهره گيري از نرم افزارهاي آموزشي و چند رسانه ايها، بهره گيري از اينترنت و پست الكترونيكي و... از پيامدهاي نوين به كارگيري فناوري اطلاعات و ارتباطات بوده است. (ذوقي پور و غفاري،1384،ص 14) مطالعات نشان مي دهند كه بهره گيري از فناوريهاي روز مثل رايانه و شبكه جهاني در كلاسهاي درس اين امكان را به دانش آموزان مي دهد كه با سرعت بيشتر و عملكرد بهتر بياموزند(مهمت،2004)[2] و احساس رضايت بيشتر از حضور در كلاس درس داشته باشند. (ميلكن، بامزه،2002)[3] امروزه دانش آموزان در دنياي شنيداري، ديداري و جنبشي متولد مي شوند، بنابراين تلاش معلمان براي آموزش آنان با بهره گيري از روشها و رسانه هاي آموزشي دوره گذشته بي نتيجه خواهد بود يا چندان ثمره اي به همراه نخواهد داشت. لذا ضروری است كه معلمان درباره فناوري و رسانه هاي نوين آموزشی هم خوب بدانند و هم با نگرشی مثبت با آن برخورد كنند. (تيلسون،2004)[4] با توجه به اهميت پيشرفت تحصيلي در فرايند تعليم و تربيت و لزوم ارتقاي كيفيت آموزش و بهره گيري هر چه بهتر از پديده ICT، اتخاذ تمهيداتي براي بكارگيري اين نوآوري ها در فرايند ياددهي و يادگيري بسيار حياتي است. از اين رو بررسي آثار پديده هاي كاربرد فناوري هاي اطلاعاتي و ارتباطي در عرصه هاي مختلف حائز اهميت است. اهل علم به طور كلي و دانش آموزان به طور خاص، از مصرف كنندگان اصلي اين فناوري ها هستند. اينترنت بخش مهمي ازفعاليت هاي آموزشي و فراغتي دانش آموزان را به خود اختصاص مي دهد، و اين احتمال وجود دارد كه بهره مندي از اين پديده بر پيشرفت تحصيلي آنها تأثير داشته باشند. از اين رو مطالعه پيامدهاي استفاده از فناوري هاي نوين، از نظر شناخت پيامدها و آثاري كه ممكن است بر دانش آموزان داشته باشند، قابل مطالعه است. (مجله دانشكده ادبيات و علوم انساني،س 15 ،ش 58،ص 35) قاسمی نژاد (1384)، پژوهشی را تحت عنوان تعیین راهکارهای عملی فعال سازی کارگاه های رایانه ای مدارس متوسطه استان اصفهان انجام دادند و به این نتایج دست یافتند فعال سازی کارگاه ها منوط به اقدام های آموزشی، مدیریتی، ساختاری، اداری، انگیزشی و تفریحی است. در مورد راهکارهای آموزشی، مهم ترین اقدام از نظر معلمان و دبیران، گنجاندن یک واحد درسی در برنامه درسی دانش آموزان است. ارائه تکالیف درسی دانش آموزان با استفاده از فناوری اطلاعات و ارتباطات یکی دیگر از پیشنهادها بود. منتظری و وکیلی و سید ابراهیمی (1385)، درپژوهشی تحت عنوان تأثیر تحولات آموزش فناوری اطلاعات در آموزش و پرورش در دبيرستان حكيم زاده تهران به این نتایج دست یافتند که بکارگیری فناوری اطلاعات در آموزش و پرورش نه تنها عامل تسریع و تسهیل و همچنین ارتقای کیفیت آموزشی شده است، بلکه عامل تغییرات در مفاهیم مبانی آموزش سنتی نیز گردیده است. لذا میزان اهمیت و اتکا بر کتاب و مواد درسی هر کلاس، نحوه ارزیابی روشهای تدریس، میزان یادگیری، نحوه رابطه معلم و دانش آموز، همگی از مواردی هستند که با بهره گیری از فناوری اطلاعات دچار تغییر شده است. زمانی و اصفهانی (1386)، پژوهشی را تحت عنوان بررسی میزان دستیابی دبیران و بهره گیری آنان از فناوری اطلاعات و ارتباطات (فاوا) در مدارس متوسطه شهر اصفهان انجام دادند و به این نتایج دست یافتند که میزان دسترسی دبیران به امکانات سخت افزاری در منزل و مدرسه در حد مطلوبی قرار دارد. درحالی که میزان دسترسی در زمینه نرم افزاری چندان مطلوب نیست. همچنین کاربرد فاوا در سه حیطه آموزش، پژوهش و ارتباطی از سطح مورد نظر کمتر است. اسلامی (1387)، در پژوهشی تحت عنوان بررسی زمینه های توسعه فناوری اطلاعات و ارتباطات (ICT) در مداس آموزش عمومی استان مازندران به این نتایج دست یافت که تجهیزات و امکانات کامپیوتر مدارس ما در وضعیت پایینی قرار دارند و وضعیت مهارت ICDL معلمان در وضع مطلوبی قرار ندارد، و معلمان از علاقه و انگیزه بالایی برای استفاده از فناوری اطلاعات و ارتباطات در آموزش و تدریس برخوردار هستند و وضعیت محتوای آموزشی موجود خوب ارزیابی شده است. ساندهالتز و دیر[5] (1994)، در پژوهشی تحت عنوان نگاهی به میزان حضور دانش آوزان در کلاس درس توانمند شده با فناوری به مسأله افزایش انگیزه و علاقه معلمان و دانش آموزان در استفاده از فناوری برای یادگیری اشاره داشته و نکات زیر را مطرح کرده اند: علاقه بسیار دانش آموزان به کار با رایانه سبب شده که یادگیری آنها با سرعت بیشتری انجام شود. این علاقه همچنین انگیزه معلمان را برای تلفیق فناوری در فرایند یاددهی ـ یادگیری افزایش داده است؛ دانش آموزان زمان بیشتری را به انجام تکالیف و پروژه های تحقیقاتی با استفاده از رایانه اختصاص داده و حتی در وقت آزاد خود نیز به کار با رایانه مشغولند. پلگرام ولاو (2003)، بر اساس تجارب به دست آمده از برنامه سایتس[6] بیان می کند به نظر می رسد فاوا به حمایت از محیط های یادگیری بیش از گذشته دانش آموز محورند ارزش داده است. معلمان گزارش کرده اند که دانش آموزان بسیار با انگیزه شده اند و مشکلات انضباطی هم از بین رفته است. همچنین طبق گفته معلمان با وجود سنگین تر شدن حجم کار (که حاصل آماده سازی مقدمات یادگیری است) معلمان در محیط کلاس بسیار راحت تر هستند و از این که توانسته اند دانش آموزان خود را بهتر آموزش بدهند لذت می برند. علاوه بر این، آنها گزارش کرده اند که همکاری آنان با دیگر معلمان بهبود پیدا کرده و این باعث افزایش انگیزش در آنها شده است. با توجه به مطالب یاد شده، این پژوهش با هدف بررسی تأثیر فناوری اطلاعات و ارتباطات (ICT) بر پیشرفت تحصیلی دانش آموزان سال سوم متوسطه شهرستان خاش به اجرا درآمد. به علاوه وجود تفاوت معنادار بین تأثیر فناوری اطلاعات و ارتباطات بر پیشرفت تحصیلی دانش آموزان سال سوم متوسطه بر حسب متغیرهای جنسیت، نوع آموزشگاه، سن، رشته تحصیلی و معدل مورد بررسی قرار گرفته است. به منظور دستیابی به اهداف یاد شده، طی اجرای پژوهش، فرضیه های زیر مورد آزمون قرار گرفت: فرضيه كلي: استفاده از فن آوري اطلاعات و ارتباطات بر پيشرفت تحصيلي دانش آموزان سال سوم متوسطه تأثير دارد. 1- استفاده از فن آوري اطلاعات و ارتباطات در افزايش انگيزه تحصيلي دانش آموزان سال سوم متوسطه تأثير دارد. 2- استفاده از فن آوري اطلاعات و ارتباطات در افزايش مهارت پرسشگري دانش آموزان سال سوم متوسطه تأثير دارد. 3- استفاده از فن آوري اطلاعات و ارتباطات در افزايش روحيه پژوهشي دانش آموزان سال سوم متوسطه تأثير دارد. 4- استفاده از فن آوري اطلاعات و ارتباطات در افزايش نمرات درسي دانش آموزان سال سوم متوسطه تأثير دارد. روش اجرای پژوهش با توجه به هدف و فرضیه های مطرح شده در این مطالعه، روش انجام پژوهش توصیفی از نوع پیمایشی بود. جامعه آماری در این پژوهش کلیه دانش آموزان سال سوم متوسطه دبیرستانها و هنرستانهای شهرستان خاش با جمعیت 1900 نفر که در 35 واحد آموزشگاهی در سال تحصیلی 89-1388 مشغول به تحصیل می باشند بوده اند. که از بین آنان 320 نفر از طریق جدول کرجیسی و مورگان به عنوان نمونه انتخاب شدند. جدول شماره 1-1. فراواني جامعه آماري به تفكيك جنسيت جنسيت پايه سوم متوسطه دختر پسر جمع fi فراواني جامعه 730 1170 1900 pi درصد 38% 62% 100% جدول شماره 2-1. توزيع درصد فراواني نمونه آماري به تفكيك جنسيت جنسيت پايه سوم متوسطه دختر پسر جمع fi فراواني نمونه 123 197 320 pi درصد 38% 62% 100% در این مطالعه برای گردآوری اطلاعات از دو روش کتابخانه ای (استفاده از كتابهاي كتابخانه، پايان نامه ها، مجلات، فصلنامه ها و مجلات الكترونيكي معتبر و مرتبط با پژوهش) و میدانی با پرسشنامه ای حاوی 24 سؤال محقق ساخته با طیف لیکرت که متناسب با فرضیه ها تدوین شده بود مورد استفاده قرار گرفت. روایی محتوایی آن از نظر اساتید راهنما و مشاور و تعدادی از اساتید گروه علوم تربیتی مورد تأیید قرارگرفت.وپایایی آزمون با محاسبه ضریب آلفای کرانباخ 86/0 به دست آمد. به منظور تحلیل داده های پژوهش از دو شیوه آماری؛ توصیفی و استنباطی استفاده شد. در تحلیل توصیفی از مشخصه های آماری نظیر فراوانی، درصد فراوانی و ترسیم نمودار استفاده شد. در تحلیل استنباطی برای تجزیه و تحلیل داده ها با مقیاس اسمی از آزمون مجذور خي[7] (دلاور،1379،ص 221)، و در ارتباط با داده ها با مقیاس نسبی با توجه به گروههای مستقل (دو گروهی و چند گروهی) از آزمون یو من- ویتنی[8] و کراسکال- والیس[9] استفاده شده است. (حسن زاده،1387،ص 284) یافته های پژوهش فرضيه اول پژوهش: استفاده از فناوری اطلاعات و ارتباطات در افزايش انگيزه تحصيلي دانش آموزان سال سوم متوسطه تأثير دارد. جدول شماره (1-2): توزيع فراواني درصدی پاسخگويان به فرضيه اول پژوهش متغیر خیلی کم کم تاحدودی زیاد خیلی زیاد جمع فراوانی 0 0 17 226 77 320 درصد 0 0 3/5 6/70 1/24 0/100 با توجه به داده های جدول (1-2) از تعداد كل پاسخگويان صفر درصد به گزینه های خیلی کم و کم، 3/5 درصد به گزينه تا حدودي، 6/70 درصد به گزينه زياد و 1/24 درصد به گزینه خیلی زیاد پاسخ داده اند. كه بيشترين فراواني مربوط به گزينه زياد می باشد. جدول شماره (2-2): نتایج آزمون خی دو در ارتباط با فرضیه اول پژوهش Df X2 sig 2 171/12 000/0 با توجه به جدول (2-2)، خی دو محاسبه شده (171/12) از مقدار خی دو جدول (21/9) بزرگتر است، لذا با 99 درصد اطمینان می توان گفت بین فراوانی های مشاهده شده و فراوانی های مورد انتظار تفاوت معنی داری وجود دارد. و این نتیجه حاکی از آن است که استفاده از فناوری اطلاعات وارتباطات درحد زیاد درافزايش انگيزه تحصيلي دانش آموزان سال سوم متوسطه تأثير دارد. فرضيه دوم پژوهش: استفاده از فناوری اطلاعات و ارتباطات در افزايش مهارت پرسشگری دانش آموزان سال سوم متوسطه تأثيردارد. جدول شماره (1-3): توزيع فراواني درصدی پاسخگويان به فرضيه دوم پژوهش متغیر خیلی کم کم تاحدودی زیاد خیلی زیاد جمع فراوانی 0 0 7 201 112 320 درصد 0 0 2/2 8/62 0/35 0/100 با توجه به داده های جدول (1-3) از تعداد كل پاسخگويان صفر درصد به گزینه های خیلی کم و کم، 2/2 درصد به گزينه تا حدودي، 8/62 درصد به گزينه زياد و 0/35 درصد به گزینه خیلی زیاد پاسخ داده اند. كه بيشترين فراواني مربوط به گزينه زياد می باشد. جدول شماره (2-3): نتایج آزمون خی دو در ارتباط با فرضیه دوم پژوهش Df X2 sig 2 768/17 000/0 با توجه به جدول (2-3)، خی دو محاسبه شده (768/17) از مقدار خی دو جدول (21/9) بزرگتر است، لذا با 99 درصد اطمینان می توان گفت بین فراوانی های مشاهده شده و فراوانی های مورد انتظارتفاوت معنی داری وجود دارد.واین نتیجه حاکی ازآن است که استفاده از فناوری اطلاعات و ارتباطات درحد زیاد در افزايش مهارت پرسشگری دانش آموزان سال سوم متوسطه تأثير دارد. فرضيه سوم پژوهش: استفاده از فناوری اطلاعات و ارتباطات در افزايش روحیه پژوهشی دانش آموزان سال سوم متوسطه تأثير دارد. جدول شماره (1-4): توزيع فراواني درصدی پاسخگويان به فرضيه سوم پژوهش متغیر خیلی کم کم تاحدودی زیاد خیلی زیاد جمع فراوانی 0 1 6 203 110 320 درصد 0 3/0 9/1 4/63 4/34 0/100 با توجه به داده های جدول (1-4) از تعداد كل پاسخگويان صفر درصد به گزینه های خیلی کم، 3/0 درصد به گزینه کم، 9/1 درصد به گزينه تا حدودي، 4/63 درصد به گزينه زياد و 4/34 درصد به گزینه خیلی زیاد پاسخ داده اند. كه بيشترين فراواني مربوط به گزينه زياد می باشد. جدول شماره (2-4): نتایج آزمون خی دو در ارتباط با فرضیه سوم پژوهش Df X2 sig 3 468/13 000/0 با توجه به جدول (2-4)، خی دو محاسبه شده (468/13) از مقدار خی دو جدول (34/11) بزرگتر است، لذا با 99 درصد اطمینان می توان گفت بین فراوانی های مشاهده شده و فراوانی های مورد انتظار تفاوت معنی داری وجود دارد. و این نتیجه حاکی از آن است که استفاده از فناوری اطلاعات وارتباطات درحدزیاد درافزايش روحيه پژوهشي دانش آموزان سال سوم متوسطه تأثير دارد. فرضيه چهارم پژوهش: استفاده از فناوری اطلاعات و ارتباطات در افزايش نمرات درسی دانش آموزان سال سوم متوسطه تأثير دارد. جدول شماره (1-5): توزيع فراواني درصدی پاسخگويان به فرضيه چهارم پژوهش متغیر خیلی کم کم تاحدودی زیاد خیلی زیاد جمع فراوانی 0 0 10 175 135 320 درصد 0 0 1/3 7/54 2/42 0/100 با توجه به داده های جدول (1-5) از تعداد كل پاسخگويان صفر درصد به گزینه های خیلی کم و کم، 1/3 درصد به گزينه تا حدودي، 7/54 درصد به گزينه زياد و 2/42 درصد به گزینه خیلی زیاد پاسخ داده اند. كه بيشترين فراواني مربوط به گزينه زياد می باشد. جدول شماره (2-5): نتایج آزمون خی دو در ارتباط با فرضیه چهارم پژوهش Df X2 sig 2 389/13 000/0 با توجه به جدول (2-5)، خی دو محاسبه شده (389/13) از مقدار خی دو جدول (21/9) بزرگتر است، لذا با 99 درصد اطمینان می توان گفت بین فراوانی های مشاهده شده و فراوانی های مورد انتظار تفاوت معنی داری وجود دارد. و این نتیجه حاکی از آن است که استفاده از فناوری اطلاعات و ارتباطات در حد زیاد درافزايش نمرات درسي دانش آموزان سال سوم متوسطه تأثير دارد. فرضيه کلی پژوهش: استفاده از فناوری اطلاعات و ارتباطات بر پیشرفت تحصیلی دانش آموزان سال سوم متوسطه تأثير دارد. جدول شماره (1-6): توزيع فراواني درصدی پاسخگويان به فرضيه کلی پژوهش متغیر خیلی کم کم تاحدودی زیاد خیلی زیاد جمع فراوانی 0 0 5 294 21 320 درصد 0 0 6/1 9/91 5/6 0/100 با توجه به داده های جدول (1-6) از تعداد كل پاسخگويان صفر درصد به گزینه های خیلی کم و کم، 6/1 درصد به گزينه تا حدودي، 9/91 درصد به گزينه زياد و 6/6 درصد به گزینه خیلی زیاد پاسخ داده اند. كه بيشترين فراواني مربوط به گزينه زياد می باشد. جدول شماره (2-6): نتایج آزمون خی دو در ارتباط با فرضیه کلی پژوهش Df X2 sig 2 947/14 000/0 با توجه به جدول (2-6)، خی دو محاسبه شده (947/14) از مقدار خی دو جدول (21/9) بزرگتر است، لذا با 99 درصد اطمینان می توان گفت بین فراوانی های مشاهده شده و فراوانی های مورد انتظار تفاوت معنی داری وجود دارد. و این نتیجه حاکی از آن است که استفاده از فناوری اطلاعات و ارتباطات در حد زیادی بر پیشرفت تحصیلی دانش آموزان سال سوم متوسطه تأثير دارد. جنسیت: تأثير فناوري اطلاعات و ارتباطات بر پيشرفت تحصيلي دانش آموزان سال سوم متوسطه با توجه به جنسيت جدول شماره (2-7): نتایج آزمون یو من- ویتنی در ارتباط با جنسیت ویژگی N M U mann-whitny z sig جنسیت دختر 123 89/163 170/1 116/1 265/0 پسر 197 38/158 با توجه به جدول (2-7)، U بدست آمده (170/1) در سطح 95 درصد از مقدار بحرانی جدول (64/1) کوچکتر مي باشد، بنابراين تفاوت به لحاظ آماری معنادار نمی باشد. و می توان چنین نتیجه گیری کرد که بین استفاده از فناوري اطلاعات و ارتباطات و تأثیر آن بر پيشرفت تحصيلي دانش آموزان دختر و پسر از بعد جنسیت تفاوت معنی داری وجود ندارد. و تأثیر آن بر دانش آموزان دختر و پسر یکسان بوده است. نوع آموزشگاه: تأثير فناوري اطلاعات و ارتباطات بر پيشرفت تحصيلي دانش آموزان سال سوم متوسطه با توجه به نوع مدرسه جدول شماره (2-8): نتایج آزمون یو من- ویتنی در ارتباط با نوع مدرسه ویژگی N M U mann-whitny z sig نوع مدرسه دبيرستان 243 49/160 353/9 08/0 390/0 هنرستان 77 53/160 مطابق جدول (2-8)، Uبدست آمده (353/9) در سطح 95 درصد از مقدار بحرانی جدول (64/1) بزرگتر مي باشد، بنابراين تفاوت به لحاظ آماری معنادار می باشد. و می توان چنین نتیجه گیری کرد که بین استفاده از فناوري اطلاعات و ارتباطات و تأثير آن بر پيشرفت تحصيلي دانش آموزان مشغول به تحصيل دبيرستاني و هنرستاني تفاوت معنی داری وجود دارد. و تأثير آن بر دانش آموزان هنرستانی بیشتر از دانش آموزان دبیرستانی بوده است. سن: تأثير فناوري اطلاعات و ارتباطات بر پيشرفت تحصيلي دانش آموزان سال سوم متوسطه با توجه به سن دانش آموزان جدول شماره (2-9): نتایج آزمون کراسکال- والیس با توجه به سن دانش آموزان ویژگی N M X2 df sig سن 15 سال 0 0 060/0 1 806/0 16 سال 30 33/162 17 سال 290 31/160 مطابق جدول (2-9)، X2 محاسبه شده (060/0) از مقدار بحرانی جدول (84/3) با درجه آزادی 1 در سطح 95 درصد كوچكتر می باشد، بنابراین تفاوت به لحاظ آماری معنادار نمی باشد. و می توان چنین نتیجه گیری کرد که تأثیر استفاده از فناوري اطلاعات و ارتباطات بر پيشرفت تحصيلي دانش آموزان سال سوم متوسطه از بعد سن یکسان می باشد. رشته تحصیلی: تأثير فناوري اطلاعات و ارتباطات بر پيشرفت تحصيلي دانش آموزان سال سوم متوسطه با توجه به رشته تحصيلي جدول شماره (2-10): نتایج آزمون کراسکال- والیس با توجه به رشته تحصيلي ویژگی N M X2 df sig رشته ریاضی و فیزیک 83 36/163 480/1 5 915/0 علوم تجربی 80 00/161 علوم انسانی 80 00/157 کامپیوتر 40 00/157 الکترونیک 20 00/165 نقشه کشی 17 59/163 مطابق جدول (2-10)، X2 محاسبه شده (480/1) از مقدار بحرانی جدول (07/11) با درجه آزادی 5 در سطح 95 درصد كوچكتر می باشد، بنابراین تفاوت به لحاظ آماری معنادار نمی باشد و می توان چنین نتیجه گیری کرد که تأثیر استفاده از فناوري اطلاعات و ارتباطات بر پيشرفت تحصيلي دانش آموزان سال سوم متوسطه از بعد رشته تحصیلی یکسان می باشد. معدل: تأثير فناوري اطلاعات و ارتباطات بر پيشرفت تحصيلي دانش آموزان سال سوم متوسطه با توجه به معدل جدول شماره (2-11): نتایج آزمون کراسکال- والیس با توجه به معدل ویژگی N M X2 df sig معدل 14-12 4 00/133 822/6 3 078/0 16-14 65 31/153 18-16 117 53/167 20-18 136 67/158 با توجه به جدول (2-11)، X2 محاسبه شده (822/6) از مقدار بحرانی جدول (81/7) با درجه آزادی 3 در سطح 95 درصد کوچکتر می باشد، بنابراین تفاوت به لحاظ آماری معنادار نمی باشد. و می توان چنین نتیجه گیری کرد که تأثیر استفاده از فناوري اطلاعات و ارتباطات بر پيشرفت تحصيلي دانش آموزان سال سوم متوسطه از بعد معدل یکسان می باشد. بحث و نتیجه گیری فناوری اطلاعات و ارتباطات با برخورداری از ویژگی تعاملی و ذخیره سازی توانایی دستکاری و ارائه اطلاعات به اشکال گوناگون امکان بالقوه ای برای یادگیری فعال و تجربی فراهم می کند. بر این اساس نتایج این پژوهش عبارت است از: فرضيه اول پژوهش: استفاده از فناوری اطلاعات و ارتباطات در افزايش انگيزه تحصيلي دانش آموزان سال سوم متوسطه تأثير دارد. با توجه به نتايج پژوهش معلوم گرديد 7/94 درصد از پاسخ دهندگان، فرضيه شماره يك پژوهش را در حد خيلي زياد و زياد تأكيد كرده اند، 3/5 درصد در حد متوسط و در حد كم و خيلي كم پاسخی ارائه نشد. در همين رابطه پاسخ دهندگان استفاده از فناوری اطلاعات و ارتباطات را در حد زیادی بر افزايش انگيزه تحصيلي مؤثر ارزيابي كرده اند. مطابق نتایج (01/0>000/0=p ، 2=df ، 171/12= X2 ) با توجه به اینکه خی دو محاسبه شده (171/12) از مقدار خی دو جدول (21/9) بزرگتر است، نتیجه گرفته می شود که با 99 درصد اطمینان بین فراوانی های مشاهده شده و فراوانی های مورد انتظار تفاوت معنی داری وجود دارد. و این نتیجه حاکی از آن است که استفاده از فناوری اطلاعات و ارتباطات در حد زیاد در افزايش انگيزه تحصيلي دانش آموزان سال سوم متوسطه تأثير دارد. این نتیجه با یافته های پژوهش اسلامي (1387)، ساند هالتز و دير (1994)، پلگرام و لاو (2003) هماهنگی دارد. فرضيه دوم پژوهش: استفاده از فناوری اطلاعات و ارتباطات در افزايش مهارت پرسشگری دانش آموزان سال سوم متوسطه تأثيردارد. با توجه به نتايج پژوهش معلوم گرديد 8/97 درصد از پاسخ دهندگان، فرضيه شماره دو پژوهش را در حد خيلي زياد و زياد تأكيد كرده اند، 2/2 درصد در حد متوسط و در حد كم و خيلي كم پاسخی ارائه نشد. در همين رابطه پاسخ دهندگان استفاده از فناوری اطلاعات و ارتباطات را در حد زیادی بر افزايش مهارت پرسشگری مؤثر ارزيابي كرده اند. مطابق نتايج (01/0>000/0=p ، 2=df ، 768/17= X2 ) با توجه به اینکه خی دو محاسبه شده (768/17) از مقدار خی دو جدول (21/9) بزرگتر است، نتیجه گرفته می شود که با 99 درصد اطمینان بین فراوانی های مشاهده شده و فراوانی های مورد انتظار تفاوت معنی داری وجود دارد. و این نتیجه حاکی از آن است که استفاده از فناوری اطلاعات و ارتباطات در حد زیاد در افزايش مهارت پرسشگری دانش آموزان سال سوم متوسطه تأثير دارد. این نتیجه با یافته های پژوهش منتظري، وكيلي و سيد ابراهيمي (1385) هماهنگی دارد. فرضيه سوم پژوهش: استفاده از فناوری اطلاعات و ارتباطات در افزايش روحیه پژوهشی دانش آموزان سال سوم متوسطه تأثير دارد. با توجه به نتايج پژوهش معلوم گرديد 8/97 درصد از پاسخ دهندگان، فرضيه شماره سه پژوهش را در حد خيلي زياد و زياد تأكيد كرده اند، 9/1 درصد در حد متوسط و 3/0 درصد در حد كم و خيلي كم اشاره کرده اند. در همين رابطه پاسخ دهندگان استفاده از فناوری اطلاعات و ارتباطات را در حد زیادی بر افزايش روحيه پژوهشي مؤثر ارزيابي كرده اند. مطابق نتايج (01/0>000/0=p ، 3=df ، 468/13= X2 ) با توجه به اینکه خی دو محاسبه شده (468/13) از مقدار خی دو جدول (34/11) بزرگتر است، نتیجه گرفته می شود که با 99 درصد اطمینان بین فراوانی های مشاهده شده و فراوانی های مورد انتظار تفاوت معنی داری وجود دارد. و این نتیجه حاکی از آن است که استفاده از فناوری اطلاعات و ارتباطات در حد زیاد در افزايش روحيه پژوهشي دانش آموزان سال سوم متوسطه تأثير دارد. این نتیجه با یافته های پژوهش طاهري (1385)، ايمني (1384)، حج فروش و اورنگی (1382)، رزچلي پنوئل و آبراهامسون (2004)، ساند هالتز (1994) هماهنگی دارد. فرضيه چهارم پژوهش: استفاده از فناوری اطلاعات و ارتباطات در افزايش نمرات درسی دانش آموزان سال سوم متوسطه تأثير دارد. با توجه به نتايج پژوهش معلوم گرديد 9/96 درصد از پاسخ دهندگان، فرضيه شماره چهار پژوهش را در حد خيلي زياد و زياد تأكيد كرده اند، 1/3 درصد در حد متوسط و در حد كم و خيلي كم پاسخی ارائه نشد. در همين رابطه پاسخ دهندگان استفاده از فناوری اطلاعات و ارتباطات را در حد زیادی بر افزايش نمرات درسي مؤثر ارزيابي كرده اند. مطابق نتايج (01/0>000/0=p ، 2=df ، 389/13= X2 ) با توجه به اینکه خی دو محاسبه شده (389/13) از مقدار خی دو جدول (21/9) بزرگتر است، نتیجه گرفته می شود که با 99 درصد اطمینان بین فراوانی های مشاهده شده و فراوانی های مورد انتظار تفاوت معنی داری وجود دارد. و این نتیجه حاکی از آن است که استفاده از فناوری اطلاعات و ارتباطات در حد زیاد در افزايش نمرات درسي دانش آموزان سال سوم متوسطه تأثير دارد. این نتیجه با یافته های پژوهش نجفي و محمدي (1385)، دالزيل (2001) هماهنگی دارد. فرضيه کلی پژوهش: استفاده از فناوری اطلاعات و ارتباطات بر پیشرفت تحصیلی دانش آموزان سال سوم متوسطه تأثير دارد. با توجه به نتايج پژوهش معلوم گرديد 4/98 درصد از پاسخ دهندگان، فرضيه كلي پژوهش را كه در برگيرنده چهار فرضيه قبلي است را در حد خيلي زياد و زياد تأكيد كرده اند، 6/1 درصد در حد متوسط و در حد كم و خيلي كم پاسخی ارائه نشد. در همين رابطه پاسخ دهندگان استفاده از فناوري اطلاعات و ارتباطات را در حد زیادی بر پيشرفت تحصيلی مؤثر ارزيابي كرده اند. مطابق نتايج (01/0>000/0=p ، 2=df ، 947/14= X2 ) با توجه به اینکه خی دو محاسبه شده (947/14) از مقدار خی دو جدول (21/9) بزرگتر است، نتیجه گرفته می شود که با 99 درصد اطمینان بین فراوانی های مشاهده شده و فراوانی های مورد انتظار تفاوت معنی داری وجود دارد. و این نتیجه حاکی از آن است که استفاده از فناوری اطلاعات و ارتباطات در حد زیادی بر پیشرفت تحصیلی دانش آموزان سال سوم متوسطه تأثير دارد. این نتیجه با یافته های پژوهش منتظري و همکاران (1385)، نجفي و محمدي (1385)، كلمنتز (2000) هماهنگی دارد. یافته های پژوهش حاکی از آن است که استفاده از فناوري اطلاعات و ارتباطات در افزايش انگيزه تحصيلي، ارتقاء مهارت پرسشگری، تقویت روحيه پژوهشي، افزایش نمرات درسي و در مجموع بر پيشرفت تحصيلي دانش آموزان سال سوم متوسطه در حد زیاد اثر گذار بوده است. و این اثر گذاری در بین دانش آموزان دختر و پسر با معدل و سنین و رشته های مختلف، یکسان بوده است. اما اثر بخشی آن در بین دانش آموزان هنرستانی و دبیرستانی متفاوت بوده است. پيشنهادها با توجه به فرضیه های پژوهش و نتایج حاصل از آزمون فرضیه ها پیشنهادهای زیر ارائه می گردد: - تشویق دانش آموزان در استفاده از فناوریهای ICT در فرایند یادگیری. - تدریس دروس با استفاده از فناوریهای ICT در فرایند آموزشی. - استفاده از فناوری های مخنلف ICT مثل رایانه، تلویزیون، اینترنت، ماهواره، رادیو، ضبظ صوت و غیره... در فرایند آموزش و یادگیری. - بازدید دانش آموزان و معلمان از مدارس و سایر مراکز آموزشی که از این فناوریها استفاده می کنند. - بازدید از نمایشگاههای بین المللی عرضه فناوریهای نوین اطلاعاتی و ارتباطی. - استفاده از روشهای تدریس فعال و گروهی از قبیل (پرسش و پاسخ، مباحثه، حل مسأله و ....) مبتنی بر فناوری های اطلاعاتی و ارتباطی. - افزایش ارتباط مستمر و پویا میان دانش آموزان و معلمان با یکدیگر از طریق اینترنت و پست الکترونیکی و ... - اجرا ی ارزشیابی با استفاده از ابزارهای فناوری اطلاعات و ارتباطات. - بهره گیری از شبکه های محلی. - به کارگیری روش واحد کار در فرایند آموزش و یادگیری. - دادن پروژه های تحقیقاتی به دانش آموزان به صورت گروهی و انفرادی. - بالا بردن مهارت دانش آموزان در استفاده از رایانه و اینترنت به منظور دریافت و پردازش اطلاعات. - تبادل نظر بین دانش آموزان هم رشته ای در مدارس مختلف از طریق اینترنت. - تشویق و ترغیب فعالیتهای پژوهشی دانش آموزان با استفاده از ICT . - برگزاری نمایشگاهی از پروژه های تحقیقاتی دانش آموزان. - تهیه مواد درسی و محتوای آموزشی به کمک فناوری های اطلاعاتی و ارتباطی. - آشنا سازی دانش آموزان با فناوری های اطلاعاتی و ارتباطی خصوصاً فضای اینترنت. - تهیه امکانات و تجهیزات کافی اعم از رسانه های آموزشی، CD، فیلم های ویدئویی و رایانه در مدارس و مراکز آموزشی. - اصلاح نظام آموزشی و تربیت معلم با رویکردهای جدید فناوری. - ارتقاء دانش و مهارت معلمان و ترغیب آنان به استفاده از امکانات مناسب فناوری اطلاعات و ارتباطات ICT در فرایند یاددهی _ یادگیری. - تجهیز مدارس و مراکز آموزشی به فناوری اطلاعات و ارتباطات. منابع فارسي 1- اسلامي، رجبعلي.، (1387)، بررسي زمينه هاي توسعه فناوري اطلاعات و ارتباطات ICT در مدارس آموزش عمومي استان مازندران، سازمان آموزش و پرورش مازندران، مركز تحقيقات. 2- حسن زاده، رمضان، (1383)، روشهاي تحقيق در علوم رفتاري، تهران، نشر ساوالان. 3- دلاور،ع.، 1379، روش تحقیق در روانشناسی و علوم تربیتی، تهران، انتشارات رشد، ص221. 4- ذوقي پور، عباس. و غفاري، صمد.، (1384)، مدارس چند رسانه اي گامي به سوي مدارس هوشمند، مجموعه مقالات اولين كنفرانسIT در آموزش و پرورش، يزد، سازمان آموزش و پرورش. 5- زماني، بي بي عشرت. و بابادي عكاشه، زهرا.، (1385)، نقش معلمان در الگوي تلفيق فناوري اطلاعات و ارتباطات در برنامه درسي، مجموعه مقالات اولين كنفرانسIT در آموزش و پرورش، يزد، سازمان آموزش و پرورش. 6- محمدي، ف.، (1381)، شناخت فناوري اطلاعات، مجله تكنولوژي آموزشي، دوره 18م، ص2. 7- منتظری، طیبه.، (1385)، تأثیر تحولات فناوری اطلاعات در آموزش و پرورش، مجموعه مقالات اولين كنفرانسIT در آموزش و پرورش، يزد، سازمان آموزش و پرورش. 8- نوروزي، معصومه. و رندي، فرامك. و موسي مدني، فريبرز.، (1387)، رتبه بندي روشهاي كاربرد فناوري اطلاعات در فرايند ياددهي- يادگيري مدارس، فصلنامه نوآوري هاي آموزشي، 9- یزدچی، صفورا.، (1385)، نقش جدید معلمان در آموزش و پرورش با توجه به توسعه فناوری اطلاعات و ارتباطات، مجموعه مقالات اولين كنفرانسIT در آموزش و پرورش، يزد، سازمان آموزش و پرورش. منابع انگليسي 1- Hardy, j.v. (1998). Teachers Attitudes toward and knowledge of computer technology. computer in the school journal, vol. 14, No.3-4, pp.119-136. 2- Mehmet, Nuri (2004). Use of educational Technology in English classes. The turkish online journal of Educational Technology, vol.3, Issue 2, Article 11. Avaliable at: http:// tojet.net/ volumes/v3i2.pdf. 3- Milleken, j. & Bames, L.p. (2002). Teaching and Technology in higher Education: student perceptions reflections. Computer & Education journal, vol.39, No.3, pp.223-235. 4- Sandholtz j.h. Ringstaff C & Dwyer D.C. (1994). Student Engagement Revisited: view from Technology-Rich classrooms. Available at: http://www.apple.com/education/ k12/leadership. 5- Tileston, Donna walked (2004). What Every teacher should know about Media and Technology. unitedstates of America, corwin press, INC. Abstract Information and communication technology has become an inseparable part of human life and caused doing things more through the consumption of less time and cost. The present research aims to study the effect of information and communication technology on the educational improvement of third grade high school students in Khash. The descriptive method of measurement type was used for data analysis; frequency distribution table, frequency percentage and diagram drafting were used descriptive statistics section, The Khi (chi-square), U Mann –Whitney and Kruskal-Wallis statistical tests were used in inferential statistics section with regard to the measurement scale. SPSS was used to analyze data. The target population of this research includes the third grade high school students of Khash city who were about 1900 people studying in 35 educational units in 2010. The sample size was determined using Kirgizia and Morgan statistical tables and was determined to be 320 people. Random multistep method was employed for sampling among male and female students in proportion with the community size. A researcher-made 24-quenstion questionnaire with a grading scale of Likret type was used for data collection whose validity and reliability was confirmed by Kranbach alpha with a degree of 0/86. Research findings reveal that using information and communication technology is effective in increasing educational motivation, improving questioning skill, improving research spirit and raising school marks. It is generally effective on third grade high school students' educational improvement to a great extent. This effect was the same among male and female students with different average scores, ages and fields. However, its effect on vocational and high schools students was different. Key words: Information and communication technology, Educational improvement, Internet, Effectiveness [1] . فوق لیسانس تکنولوژی آموزشی. دانشگاه آزاد اسلامی واحد ساری (نویسنده مسئول) Email: Mohamad_tec@yahoo.com [2]. Mehmet [
+ نوشته شده در شنبه چهاردهم آبان ۱۳۹۰ ساعت ۷:۵۴ ب.ظ توسط محمدرضا
|